Audit cukai HASiL: jenis audit, proses dan hak anda sebagai pembayar cukai

Apa itu audit cukai?

Audit cukai ialah pemeriksaan yang dijalankan oleh Lembaga Hasil Dalam Negeri (HASiL / LHDNM) untuk memastikan pembayar cukai melaporkan pendapatan dan membayar cukai dengan betul.

Di bawah Sistem Taksir Sendiri (STS), audit ialah aktiviti utama HASiL bagi meningkatkan pematuhan sukarela. Seseorang pembayar cukai boleh dipilih untuk diaudit pada bila-bila masa — tetapi pemilihan tidak bermaksud pembayar cukai telah melakukan kesalahan.

Sumber: HASiL — Rangka Kerja Audit Cukai Pendapatan dan Majikan (RKA CPM) 2025, §1.2.

Dua jenis audit

HASiL menjalankan dua jenis audit:

1. Audit meja — dijalankan berdasarkan dokumen dan maklumat yang ada, biasanya di pejabat HASiL.
2. Audit luar — melibatkan pemeriksaan lanjut di luar pejabat HASiL, termasuk lawatan ke premis pembayar cukai jika perlu.

Sumber: HASiL — Rangka Kerja Audit Cukai (RKAC) 2018, §3.1.

Nota: Perbezaan prosedur terperinci antara audit meja dan audit luar diterangkan dalam Rangka Kerja Audit Cukai (RKAC) 2018 HASiL.

Bagaimana pegawai audit sepatutnya bertindak?

Pegawai audit dikehendaki:

• Profesional dan beretika;
• Menerangkan tujuan audit serta hak dan tanggungjawab pembayar cukai;
• Meminta dokumen dan buku akaun yang berkaitan sahaja;
• Memberi peluang kepada pembayar cukai memberi penjelasan dan maklum balas;
• Memastikan hak pembayar cukai terpelihara.

Sumber: HASiL — RKA CPM 2025, §8.1.1.

Tanggungjawab anda semasa audit

Sebagai pembayar cukai atau majikan, anda bertanggungjawab untuk:

• Memberi kerjasama kepada pegawai audit;
• Menyediakan kemudahan dan bantuan yang munasabah (dirujuk kepada Ketetapan Umum No. 7/2000);
• Menjawab soalan yang dikemukakan;
• Mematuhi notis dan permintaan dokumen bertulis yang dikeluarkan oleh pegawai audit (contohnya Surat Memohon Dokumen dan Maklumat); pegawai audit berkuasa memasuki premis dan mengakses rekod di bawah seksyen 80 Akta Cukai Pendapatan 1967.

Sumber: HASiL — RKA CPM 2025, §8.2.1.

Hak anda semasa audit

Anda berhak:

• Menerangkan dan memberi maklum balas atas penemuan audit;
• Melantik ejen cukai berdaftar untuk hadir semasa audit / temu duga (dengan surat lantikan rasmi);
• Menggunakan khidmat jurubahasa semasa temu duga jika perlu.

Sumber: HASiL — RKA CPM 2025, §8.2.3 & §8.1.1.

Perkara yang dilarang semasa audit

• Dilarang memberi hadiah atau berurusniaga dengan pegawai audit sepanjang tempoh audit.
• Menghalang pegawai menjalankan tugas ialah kesalahan di bawah seksyen 116 Akta Cukai Pendapatan 1967 (denda RM1,000 hingga RM10,000 dan/atau penjara sehingga 1 tahun).

Sumber: HASiL — RKA CPM 2025, §8.2.2.

Nota: Butiran penalti khusus bagi kesalahan lain (selain menghalang pegawai di bawah seksyen 116 ACP) dan tempoh tindakan diterangkan dalam halaman rasmi HASiL, Kesalahan, Denda dan Penalti.

Contoh mudah

Mei Ling mengendalikan perniagaan kecil dan menerima surat notis audit daripada HASiL. Dia tidak panik — pemilihan untuk diaudit tidak bermaksud dia melakukan kesalahan. Dia menyediakan buku akaun dan dokumen sokongan yang berkaitan, menjawab soalan pegawai, dan memastikan rekod yang diminta hanya yang relevan. Dia juga melantik ejen cukai berdaftar untuk hadir semasa temu duga. Sepanjang tempoh audit, dia tidak memberi hadiah kepada pegawai audit.

(Contoh ilustrasi untuk menunjukkan konsep — bukan nasihat cukai khusus.)

Soalan Lazim (FAQ)

S. Adakah saya dikenakan penalti hanya kerana dipilih untuk diaudit? J. Tidak. Pemilihan untuk diaudit tidak bermaksud anda telah melakukan kesalahan — audit ialah aktiviti utama HASiL di bawah STS untuk meningkatkan pematuhan sukarela.

S. Bolehkah saya membawa ejen cukai saya semasa audit? J. Ya. Anda berhak melantik ejen cukai berdaftar untuk hadir semasa audit / temu duga, dengan surat lantikan rasmi. Anda juga boleh menggunakan khidmat jurubahasa semasa temu duga.

S. Apakah yang berlaku jika saya tidak memberi kerjasama? J. Memberi kerjasama dan menyediakan kemudahan yang munasabah ialah tanggungjawab anda; menghalang pegawai menjalankan tugas ialah kesalahan di bawah seksyen 116 ACP. Sahkan butiran penalti dengan HASiL.

S. Dokumen apakah yang boleh diminta oleh pegawai audit? J. Pegawai audit sepatutnya meminta dokumen dan buku akaun yang berkaitan sahaja dan harus menerangkan tujuan audit serta hak dan tanggungjawab anda.

Glosari

• STS — Sistem Taksir Sendiri.
• Audit meja — audit berdasarkan dokumen, biasanya di pejabat HASiL.
• Audit luar — pemeriksaan lanjut di luar pejabat HASiL, termasuk lawatan ke premis.
• Ejen cukai berdaftar — wakil bertauliah yang dilantik untuk mewakili pembayar cukai.
• Ketetapan Umum No. 7/2000 — ketetapan HASiL yang dirujuk bagi kemudahan dan bantuan yang munasabah semasa audit.
• Seksyen 80 (ACP) — peruntukan kuasa pegawai audit memasuki premis dan mengakses rekod semasa audit.
• Seksyen 116 (ACP) — peruntukan kesalahan menghalang pegawai audit menjalankan tugas.