Cukai Pendapatan Individu: Asas yang Perlu Anda Tahu

Apa itu cukai pendapatan?

Cukai pendapatan ialah cukai yang dikenakan setiap tahun terhadap seseorang yang menerima pendapatan bersifat hasil.

Mengikut Akta Cukai Pendapatan 1967 (ACP), pendapatan yang dikenakan cukai termasuk:

1. Laba atau keuntungan daripada perniagaan;
2. Laba atau keuntungan daripada penggajian;
3. Dividen, faedah atau diskaun;
4. Sewa, royalti atau premium;
5. Pencen, anuiti atau bayaran berkala lain;
6. Laba atau keuntungan lain yang tidak termasuk di atas.

HASiL (Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia) ialah agensi di bawah Kementerian Kewangan yang bertanggungjawab memungut dan mentadbir cukai langsung negara.

Sumber: HASiL — Pengenalan Cukai Pendapatan Individu; Akta Cukai Pendapatan 1967, s.4 (lihat bahagian Sumber rasmi).

Siapa yang kena cukai?

Cukai dikenakan terhadap setiap individu bagi pendapatan yang terakru atau terbit di Malaysia, atau diterima di Malaysia dari luar Malaysia, bagi setiap tahun taksiran. Skop pengenaan bergantung kepada taraf pemastautin:

• Individu pemastautin dikenakan cukai pada kadar berskala (Jadual 1 Bahagian I) dan layak menuntut potongan di bawah s.45A hingga s.49 ACP.
• Individu bukan pemastautin dikenakan cukai pada kadar tetap 30% dan tidak layak menikmati sebarang potongan.

Pendapatan punca luar Malaysia yang dibawa masuk ke Malaysia (remitan) dikecualikan cukai bagi individu. (Nota: layanan remitan telah berubah mulai 2022 bagi kategori tertentu — rujuk panduan pendapatan luar negara.)

Sumber: HASiL — Pengenalan Cukai Pendapatan Individu; Akta Cukai Pendapatan 1967, s.3 (lihat bahagian Sumber rasmi).

Bila anda dikenakan cukai?

Anda perlu melaporkan pendapatan jika:

• Anda menerima pendapatan penggajian tahunan melebihi RM37,333 (atau RM3,111 sebulan), ATAU
• Anda mempunyai Potongan Cukai Bulanan (PCB), ATAU
• Anda menjalankan perniagaan (tiada ambang minimum).

Ambang ini mengambil kira pelepasan asas (diri dan saudara tanggungan, suami/isteri, anak bawah 18 tahun) dan rebat RM400 bagi pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000.

Sumber: HASiL — Pengenalan Cukai Pendapatan Individu: "Bila Dikenakan Cukai?" (lihat bahagian Sumber rasmi).

Bagaimana cukai dikira?

Pengiraan pendapatan bercukai mengikut urutan s.5(1) ACP:

1. Tempoh asas;
2. Pendapatan kasar;
3. Pendapatan larasan (atau kerugian larasan);
4. Pendapatan berkanun;
5. Pendapatan agregat dan jumlah;
6. Pendapatan bercukai.

Cukai kemudian dikenakan pada kadar yang ditetapkan dalam Jadual 1 Bahagian I ACP.

Sumber: Akta Cukai Pendapatan 1967, s.5(1) dan s.6(1)(a) (lihat bahagian Sumber rasmi).

Kadar cukai progresif

Bagi individu pemastautin, kadar cukai adalah progresif. Mengikut tab YA 2023, 2024 dan 2025 yang dipaparkan HASiL:

• RM5,000 pertama: 0%;
• RM5,001 hingga RM20,000: RM150 + 1% atas baki;
• Sehingga melebihi RM2,000,000: RM517,650 + 30% atas baki.

HASiL masih memaparkan tab YA 2023–2025 pada tarikh semakan; kadar YA 2026 akan dikemas kini apabila HASiL menerbitkannya.

Sumber: HASiL — Kadar Cukai (individu) (lihat bahagian Sumber rasmi).

Borang dan tempoh melapor

Borang bergantung kepada keadaan anda:

• Borang BE: pemastautin tanpa menjalankan perniagaan;
• Borang B: menjalankan perniagaan;
• Borang M/BT/MT: bukan pemastautin dan kes lain.

Tempoh melapor (tertakluk kepada Program Memfail Borang Nyata tahunan):

• Manual: BE — 30 April, B — 30 Jun;
• e-Filing: e-BE — 15 Mei, e-B — 15 Julai.

Sumber: HASiL — Lapor Pendapatan; Tempoh Melapor; Soalan Lazim (Individu) Q11/Q12 (lihat bahagian Sumber rasmi).

Hak dan tanggungjawab asas

• Daftar TIN (Nombor Pengenalan Cukai) jika anda layak dikenakan cukai;
• Simpan rekod selama 7 tahun;
• Lapor pendapatan sebenar setiap tahun.

Sumber: HASiL — Soalan Lazim (Individu) Q8–Q10 (lihat bahagian Sumber rasmi).

Contoh mudah

Ali bekerja bergaji RM48,000 setahun. Oleh kerana pendapatan penggajiannya melebihi RM37,333, dia perlu melaporkan pendapatannya. Dia memfail Borang BE secara e-Filing sebelum 15 Mei. Selepas ditolak pelepasan diri dan tuntutan lain yang layak, pendapatan bercukainya dikira, dan cukai dikenakan mengikut jalur kadar dalam Jadual 1 Bahagian I.

(Contoh ilustrasi untuk menunjukkan konsep — bukan nasihat cukai khusus.)