Rekod untuk Pekerja Bebas — asas menyimpan rekod untuk laporan cukai anda

Apa yang dimaksudkan dengan “pekerja bebas”?

Pekerja bebas mendapat pendapatan daripada perkhidmatan atau jualan yang dijalankan secara aktif untuk menjana keuntungan — bukan daripada gaji tetap. Contohnya pereka grafik, penulis, jurugambar, pemandu e-hailing, penjual dalam talian, dan influencer. Dari sudut cukai, pendapatan ini lazimnya disifatkan sebagai pendapatan perniagaan, dan ia dilaporkan menggunakan Borang B (bukan Borang BE). Sumber: FAQ Individu HASiL Q11; Perniagaan Digital HASiL — lihat bahagian Sumber rasmi di bawah.

Kenapa penyimpanan rekod itu penting?

1. Ia kewajipan di sisi undang-undang. Bagi perniagaan, rekod perniagaan mesti disimpan selama 7 tahun. Kegagalan menyimpan rekod boleh membawa kepada peruntukan hukuman di bawah Seksyen 119A Akta Cukai Pendapatan 1967. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.
2. Ia membantu anda mengira pendapatan bersih dengan betul. Pendapatan bercukai perniagaan bukanlah jumlah wang yang masuk, tetapi pendapatan ditolak perbelanjaan yang dibenarkan. Tanpa rekod, anda tidak boleh membuktikan perbelanjaan anda.
3. Ia memudahkan jika HASiL bertanya. Anda tidak perlu menghantar rekod bersama borang nyata, tetapi anda mesti boleh mengeluarkannya apabila diminta. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Rekod apa yang perlu disimpan?

HASiL menyenaraikan contoh rekod dan dokumen sokongan seperti berikut:

• penyata payment gateway;
• penyata bank/penyata kewangan;
• penyata pendapatan daripada syarikat pengiklanan dalam talian;
• invois jualan dan rekod belian;
• pengesahan jualan/belian melalui e-mel;
• dokumen perjanjian;
• resit asal bagi perbelanjaan yang dituntut.

Senarai penuh: rujuk halaman Perniagaan Digital HASiL.

Sumber: Perniagaan Digital HASiL; FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Perbelanjaan yang boleh dituntut — “bukan semua perbelanjaan layak”

Peraturan amnya, perbelanjaan yang berkaitan terus dengan penjanaan pendapatan perniagaan boleh diambil kira, tetapi bukan semua perbelanjaan layak dituntut. Perbelanjaan peribadi lazimnya tidak boleh dituntut, dan ada peraturan khusus untuk setiap kategori perbelanjaan. Oleh kerana senarai penuh perbelanjaan yang dibenarkan perlu disahkan mengikut garis panduan HASiL terkini, panduan ini tidak menyenaraikan kategori tertentu.

Apa yang boleh anda buat sekarang: simpan semua resit dan bukti perbelanjaan perniagaan, dan asingkan perbelanjaan peribadi daripada perniagaan. Dengan itu, anda bersedia sama ada perbelanjaan itu layak atau tidak.

Langkah asas mengurus rekod

1. Buka akaun bank berasingan untuk perniagaan (jika boleh) supaya penyata bank lebih mudah dibaca.
2. Keluarkan invois untuk setiap jualan/perkhidmatan dan simpan salinannya.
3. Simpan resit untuk setiap perbelanjaan perniagaan; tulis tujuan perbelanjaan pada resit.
4. Rekodkan transaksi secara berkala — seminggu atau sebulan sekali — dalam buku atau hamparan (spreadsheet).
5. Simpan semua rekod selama 7 tahun, dalam bentuk fizikal atau digital. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Perkara lain yang perlu difikirkan

• Nombor Pengenalan Cukai (TIN): Jika anda belum mendaftar, anda boleh mendaftar melalui e-Daftar di portal MyTax. Sumber: Perniagaan Digital HASiL.
• Laporan tahunan: Pendapatan perniagaan dilaporkan menggunakan Borang B, dengan tarikh akhir laporan dan pembayaran sebelum 30 Jun bagi individu yang menjalankan perniagaan. Sumber: Lapor Pendapatan HASiL; Tanggungjawab Percukaian Bagi Individu Perniagaan, HASiL.
• CP500 (ansuran cukai anggaran): Individu yang menjalankan perniagaan mungkin perlu membayar ansuran cukai anggaran (CP500). Skim ini tertakluk kepada peraturan HASiL — sahkan butiran tahun semasa dengan HASiL.

Contoh mudah

Nadia ialah pereka grafik bebas. Setiap bulan dia:

• menghantar invois kepada pelanggan (dan menyimpan salinan);
• menerima bayaran ke dalam akaun bank perniagaan; dan
• membeli langganan perisian reka bentuk (dengan resit).

Dia menyimpan semua dokumen ini dalam folder digital mengikut tahun. Apabila musim cukai tiba, dia boleh menyediakan ringkasan pendapatan dan perbelanjaan dengan mudah, dan melaporkan pendapatannya dalam Borang B.

Soalan Lazim (FAQ)

Berapa lama saya perlu simpan rekod?

Selama 7 tahun. Ini termasuk rekod perniagaan dan dokumen sokongan. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Adakah saya perlu hantar rekod bersama borang nyata?

Tidak. Rekod tidak perlu dihantar bersama borang, tetapi anda mesti boleh mengeluarkannya apabila HASiL memintanya. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Saya kerja gig melalui aplikasi (cth. e-hailing). Adakah saya kira pekerja bebas?

Aktiviti seperti e-hailing, dropshipping dan influencer disenaraikan oleh HASiL sebagai aktiviti perniagaan digital. Anda perlu mendaftar TIN, melaporkan pendapatan, dan menyimpan rekod. Sumber: Perniagaan Digital HASiL.

Bolehkah saya tolak kos telefon dan internet?

Perbelanjaan perniagaan yang dibenarkan tertakluk kepada peraturan dan garis panduan HASiL. Panduan ini tidak menyenaraikan kategori tertentu; sahkan senarai penuh dengan HASiL.

Apa jadi kalau saya tidak simpan rekod?

Kegagalan menyimpan rekod perniagaan boleh membawa kepada peruntukan hukuman di bawah Seksyen 119A Akta Cukai Pendapatan 1967: denda RM300 hingga RM10,000 dan/atau penjara sehingga satu tahun. Sumber: FAQ Individu HASiL Q8–Q10.

Glosari

• TIN — Nombor Pengenalan Cukai (Tax Identification Number); nombor rujukan cukai anda.
• e-Daftar — perkhidmatan pendaftaran TIN dalam talian HASiL.
• Borang B — borang nyata cukai untuk individu yang menjalankan perniagaan.
• BNCP — Borang Nyata Cukai Pendapatan.
• CP500 — skema ansuran cukai anggaran bagi individu perniagaan.
• Penyata bank — dokumen daripada bank yang menunjukkan transaksi akaun anda.
• Invois — dokumen yang meminta bayaran untuk barang/perkhidmatan.
• Resit — bukti pembayaran yang diterima.